Kore Dostluk Derneği Başkanı Hakkı Erman Ergincan, 7 yıl aradan sonra ilk kez Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’ni ziyaret eden Xi Jinping’in ziyaretini değerlendirdi. Röportajı Teori dergisi adına Gökalp Erbaş yaptı.
Xi Jinping 7 yıl sonra ilk kez Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’ne resmi ziyarette bulundu. Aynı zamanda yılın ilk yurtdışı ziyaretiydi ki Xi’nin geçmiş bu tip ziyaretlerini hep çeşitli siyasetler takip etmiştir. Bu ziyaretin zamanlaması ve anlamı için genel olarak ne söyleyebiliriz?
Aslında kadim dost iki ülke için bu uzun bir süre görülebilir ancak bu yılların yarısının küresel salgın dönemine denk geldiğine, Çin’in bu salgının tam merkezinde olduğuna, Kore’nin ise salgına karşı en erken, en sıkı, en uzun süreli tedbir alan ülke olduğuna dikkat etmek lazım. Ülkedeki elçilik faaliyetlerinin bile kesintiye uğradığı bu sürecin eski haline gelmesi elbette ki zaman alacaktı. Zaman uzun olsa da iki ülke arasındaki dostluktan eksilme olmadı. Bu ziyaretin ipuçları Çinli bakan Wang Yi’nin ziyaretinde ortaya çıkmıştı. Bu yıl Çin-Kore arasındaki dostluk anlaşmasının 65. Yılı. Bildiğim kadarıyla Çin’in başka ülkeyle benzer bir anlaşması yok. Bu anlaşma askeriyeden ticarete, bölgesel müşterek çıkarı korumaya kadar önemli maddeler içeriyor. O yüzden gelişmelerin bu çerçevede gelişmesi bekleniyor. Burada güncel olarak gelişme beklentisi Tayvan konusunda olabilir. Kore, açıkça tek Çin politikasını destekliyor. Çin’in bu konuda emperyalistlerle çelişkisi arttığında Kore’den her türlü desteği alabilmesi mümkün.
Kore açısından güncel konu ise nükleerizasyon. ABD’nin Kore’yi nükleersizleştirme politikasına karşı Çin’in Kore’nin yer alması bekleniyor. Gelişme potansiyeli olan bir diğer konu ise ticaret. Hem büyüme hızı yavaşlayan Çin açısından, hem de salgın döneminde ticaret hacmi azalan Kore için fırsat dönemi. Kore’nin son dönemde modernizasyon ve tüketim ürünlerine yönelik talebinin artması da Çin için yeni fırsatlar oluşturuyor.
Batılı kaynaklar Çin’in KDHC ve Rusya arasında 2022’den beri hızla gelişen askeri ittifakından ve artan nükleer mühimmadından memnun olmadığını dile getiriyorlar. KDHC ve Çin arasında böyle bir gerilim mevcut mu?
Çin genel olarak sıcak savaştan kaçınıyor. Çünkü sıcak savaş Çin’in yatırımını ticaret ürünlerinden savunma sanayine kaydırmasına sebep oluyor. Ayrıca tüm dünyanın tedarikçisi konumundaki bir ülke için dünyanın herhangi bir yerinde savaşın getirdiği istikrarsızlık Çin’in ticaretini baltalıyor. Savunma sanayi ihracında ise Batı hegemonyası hatta BM yaptırımları mevcut olduğundan Çin’in savaştan kazançlı çıkma olasılığı azalıyor. Bu yüzden Çin’in savaşlar konusunda genel memnuniyetsizliğinden söz edebiliriz ama bunun Kore-Rusya özelinde gerilime döndüğünü söyleyemeyiz.
Xi’nin ziyaretteki ana vurgularından biri de “iki ülkenin kendi ulusal koşullarına uygun sosyalist yollar” oldu. Son zamanlarda Batı’yı da şaşırtan ekonomik kazanımları dikkate alırsak KDHC’de sosyalizmin inşasını ne aşamada değerlendiriyorsunuz?
İki ülke de kuruluşundan bu yana sosyalizmin kendi koşullarına göre uyarlanmasında özgün örnekler sergilediler. Çin buna “Çin karakterli sosyalizm” ismini verirken Kore, “Juche” olarak isimlendirdi. İkisi de kendi rotalarında büyük başarılara imza attılar. Kore son zamanlarda halkın müreffeh hale gelmesine yönelik çalışmalar yapıyor. Konut meselesinde büyük atılımlar gerçekleştirdi. Otomobil ediniminde imkanlar gelişti. Yeni konut bölgelerinde de otomobil bayileri ve servisleri açıldı. Çin otomobil konusunda dünya lideri, bu konuda özel desteği olabilir Kore’ye. Kore’nin sosyalizmin refahı ve bolluğu artırma aşamasında olduğu değerlendirilebilir.
